Spotkanie w świecie monad bez okien - [ Psychoterapia dr Krupa ]

Przejdź do treści

Menu główne:

Spotkanie w świecie monad bez okien

Grzegorz Krupa

Spotkanie w świecie monad bez okien. Perpsektywa antropologiczna i psychoterapeutyczna
 
Gdyby Tischner lepiej znał zasady psychoterapii, a nie tylko aksjologiczne i epistemologiczne koncepcje psychiatryczne Kępińskiego, inną formę mogłoby mieć zakończenie dramatycznej historii życia Nieznajomej Kobiety opisanej na kartach Sporu o istnienie człowieka. Wspomniany list-wyznanie Nieznajomej Kobiety, Tischner przytacza jako egzemplifikację leibnizowskiej metafory monady z zatrzaśniętymi oknami. Na pytanie czy można je na nowo otworzyć, udziela negatywnej i na wskroś pesymistycznej odpowiedzi. Diagnoza Tischnera jest pozbawiona nadziei. Nie znajduje on bowiem takiej siły, która zdolna byłaby na nowo otworzyć zatrzaśnięte okna monady i przezwyciężyć egzystencjalny dramat Kobiety, której życie zdominował autodestrukcyjny schemat bycia-przeciw-sobie, stanowiący  ̶  jak się wydaje  ̶  utrwalony ślad dawnych bolesnych doświadczeń. Tischner, odwołując się do filozoficznej koncepcji substytucji Lévinasa, próbuje ów dramat zatrzaśniętych okien monady przezwyciężyć poprzez uwznioślającą teologizację egzystencji człowieka. Jest to propozycja podjęcia cierpienia na sposób mesjański. Moim zdaniem jest ona chybiona i nieskuteczna. Nadzieję na ponowne otwarcie okien monady i uleczenie tragicznej historii życia Nieznajomej Kobiety mogą przynieść uzdrawiające spotkanie i relacja, jako doświadczenia korektywne dostępne właśnie na drodze psychoterapii.

Włączenie perspektywy psychoterapeutycznej do antropologicznego dyskursu Tischnera wydaje się uzasadnione powszechnie znanym i w pełni uznanym pokrewieństwem jego filozoficznego myślenia o człowieku z humanistyczno-egzystencjalną perspektywą psychiatrycznych koncepcji Kępińskiego. Osobiste spotkanie i relacja z Tischnerem zostały wyrażone przez Kępińskiego w słynnym zdaniu, skwapliwie zanotowanym przez biografa krakowskiego filozofa: „Józku, masz terapeutyczną gębę”, co zostało odwzajemnione w opublikowanych na łamach „Tygodnika Powszechnego” Rekolekcjach z Antonim Kępińskim. Autor Filozofii dramatu podjął zaproszenie skierowane ze strony Kępińskiego, by filozofowie wraz z psychiatrami i psychoterapeutami wspólnie prowadzili pogłębioną refleksję nad człowiekiem i jego egzystencjalnym dramatem. Powstały w ten sposób opublikowane na łamach krakowskiego „Znaku” artykuły: Filozofia wypróbowanej nadziei oraz Ludzie z kryjówek, podejmujące filozoficzną analizę problemów zdrowia psychicznego człowieka, zwłaszcza dotyczące schizofrenii. Tischner z nieukrywanym zachwytem i pewną dozą emfazy pisał w swoim filozoficznym credo: „Antoni Kępiński, lekarz-psychiatra. Ten wie o człowieku więcej niż Freud, Heidegger, Lévinas. W moim przekonaniu to pierwsza po polsku odczuta, po polsku napisana, z polskiej dobroci płynąca, a zarazem uniwersalnie mądra, polska filozofia człowieka”. Z drugiej jednak strony, indagowany przez Annę Karoń-Ostrowską na kartach wywiadu-rzeki wydanej pod znamiennym tytułem Spotkanie: „Co dała Księdzu psychiatria [Antoniego Kępińskiego]? Czy wniosła coś do Księdza filozofii?”, Tischner szczerze wyznaje, iż… nie umie odpowiedzieć na te pytania.

Oblicza wolności. II Międzynarodowy Kongres Tischnerowski, Kraków 11-13 października 2021 r.

 
Copyright 2016. All rights reserved.
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego